Rüyada Kaybolmak Ne Anlama Gelir?

Sokaklar birbirine benzer, ağaçlar hep aynı ağaçtır, telefonun ekranı kararmıştır ve eve giden yol bir türlü bulunmaz. Kaybolma rüyası çoğu zaman bir korkudan çok bir şaşkınlık bırakır: insan uyandıktan sonra da bir süre nerede olduğunu yoklar. Nablusi'nin ve İbn Sirin'e atfedilen Müntehab'ın bu rüyaya bakışı ise yalındır: yol, insanın hayattaki doğrultusudur ve kaybolmak o doğrultunun bulanmasıdır.

Rüya tabirlerinde kaybolmak neye işaret eder?

Türkçede tabir denince akla gelen iki klasik kitap, kaybolmayı aynı imge üzerinden okur: yol. Biri, Şamlı âlim Abdülganî en-Nablusî'nin 1659'da tamamladığı Taʿṭîrü'l-enâm'dır. Öteki, İbn Sirin'e atfedilen Müntehabü'l-kelâm'dır; bu atıf kabul görmez, kitap çok daha sonra derlenmiştir.

İki kitapta da yol, insanın inancı ve hayattaki doğrultusudur. Müntehab düz yolu "sırat-ı müstakim" diye anar: yolda dümdüz yürüyen haktadır, yolunu kaybeden ise kendi işinde ve dininde şaşırmıştır. Nablusi buna ince bir ayrım ekler: sapılan yol düzse bu haktan uzaklaşmaktır, ama yol eğriyse ondan sapmak tam tersine doğruya yönelmektir. Yani Nablusi'ye göre her kaybolma kötü değildir; bazen insan yanlış bir yoldan çıkar.

İki kitabın en çok buluştuğu yer rüyanın sonudur. Nablusi de Müntehab da kaybolup yolu yeniden bulmayı kurtuluş ve hakka dönüş diye okur. Evinin kapısını arayıp bulamamak ise iki kitapta da neredeyse aynı sözlerle dünya işlerinde şaşkınlıktır.

İnternette sık geçen ormanda, şehirde ya da kalabalıkta kaybolmak ise iki kitapta da geçmez; aşağıda bunları açıkça belirtiyoruz.

Yolunu kaybetmek ve yeniden bulmak

Aşağıdaki yorumlar klasik tabir kitaplarının ne dediğini aktarır; hiçbir rüya geleceği haber vermez.

Rüyada yolunu kaybetmek ne anlama gelir?

Yürüdüğünüz yol bir yerde silinir, işaretler anlamını yitirir ve geldiğiniz yönü artık hatırlamazsınız. Nablusi rüyada yoldan sapmayı yolun kendisine göre okur: düz bir yoldan sapmak haktan ve hidayetten uzaklaşmaktır, eğri bir yoldan sapmak ise eğrilikten dönüp doğruyu ve istikameti aramaktır. İbn Sirin'e atfedilen Müntehab daha kısa konuşur: yolunu kaybeden kişi kendi işinde ve dininde şaşkın düşmüştür. Bu noktada Nablusi Müntehab'dan daha yumuşaktır, çünkü kaybolmanın bir kurtuluş da olabileceğini kabul eder. Psikolojik açıdan yolunu kaybetmek, eski haritanın artık işe yaramadığı, yenisinin de henüz çizilmediği dönemlerin rüyasıdır.

Sizin rüyanız farklı mıydı? Dreamlock gerçekten gördüğünüz rüyayı okur →

Rüyada kaybolup yolu bulmak ne anlama gelir?

Uzun bir dolaşmadan sonra tanıdık bir köşe belirir, bir ışık görünür ve ayaklarınız kendiliğinden eve döner. Nablusi yolunu kaybedenin batıl bir işe daldığını, ama doğru yolu yeniden bulursa felaha erdiğini yazar. İbn Sirin'e atfedilen Müntehab da insanı yanıltan yolun sapkınlık olduğunu, ama yolcu yol sorar ve doğruyu bulursa hakka döndüğünü söyler; yolda dümdüz yürüyen bir tüccar için bunu kazançlı bir ticaret diye de okur. Nablusi ve Müntehab bu rüyayı hayra yorar. Psikolojik açıdan yolu yeniden bulmak, uzun bir belirsizliğin ardından iç pusulanın yeniden çalışmaya başladığı anı anlatır; çoğu zaman da yardım istemeyi göze aldığınız anı.

Rüyada evini bulamamak ne anlama gelir?

Kendi sokağınızdasınız ama kapınız yok; ya da evinizin içinde bir odadan çıkıp hiç bilmediğiniz koridorlara düşüyorsunuz. Nablusi kendi evinin kapısını arayıp bulamamayı dünya işlerinde şaşkınlık diye yorumlar. İbn Sirin'e atfedilen Müntehab neredeyse aynı cümleyi kurar: evinin kapısını arayıp bulamayan kişi dünya işinde şaşkın kalmıştır. Nablusi ve Müntehab bu sahneyi olumsuz okur, ama ikisi de bir felaketten değil, bir yön kaybından söz eder. Psikolojik açıdan en tanıdık yerde kaybolmak, size en çok güven veren şeyin, evin, işin ya da bir ilişkinin, bir süredir tanıdık gelmediği dönemlerin rüyası olabilir.

Ormanda, şehirde ve labirentte kaybolmak

Rüyada labirentte kaybolmak ne anlama gelir?

Her dönemeç bir çıkmaza çıkar, duvarlar hep aynı yüksekliktedir ve geri dönmek de ileri gitmek kadar umutsuz görünür. Nablusi'de labirent yoktur; en yakın sahne birbirinden ayrılan, birbirine benzeyen yollardır. Nablusi yolu şeriat, düz yolu ise insanın uyduğu doğru örnek diye okur; birbirinden ayrılan yolları kararsızlık ve şaşkınlık, birbirine benzeyen yolları da insanı yanlışa götüren yollar diye yorumlar. İbn Sirin'e atfedilen Müntehab bu sahneyi ayrıca anmaz. Psikolojik açıdan labirent, seçeneklerin çokluğunun özgürlükten çok yorgunluk verdiği dönemlerin imgesidir: her yol mümkün görünür, hiçbiri tam doğru gelmez.

Rüyada ormanda kaybolmak ne anlama gelir?

Ağaçlar sıklaşır, patika incelip kaybolur, gün ışığı yaprakların arasından bir daha görünmez. Bu, en çok aranan kaybolma rüyalarından biridir; ama Nablusi de İbn Sirin'e atfedilen Müntehab da ormanda kaybolmayı ayrıca anmaz. Psikolojik açıdan orman, bilinmeyenin ve henüz adı konmamış duyguların klasik mekânıdır; masallarda da kahraman yolunu hep ormanda kaybeder. Ormanda kaybolmak bu yüzden çoğu zaman yeni bir dönemin başında görülür: eski alışkanlıkların işe yaramadığı, yeni yolların da henüz açılmadığı bir eşikte. Rüyada korkudan çok merak hissettiyseniz, bu da önemli bir ayrıntıdır.

Sizin rüyanız farklı mıydı? Dreamlock gerçekten gördüğünüz rüyayı okur →

Rüyada şehirde kaybolmak ne anlama gelir?

Fenerli sokaklar birbirinin aynısıdır, tabelaları okuyamazsınız, kimse dilinizi konuşmuyor gibidir. Nablusi de İbn Sirin'e atfedilen Müntehab da şehir sokaklarında kaybolmayı anmaz; bu sahne için kitaplardan bir okuma aktarmıyoruz. Psikolojik açıdan kalabalık bir şehirde kaybolmak, insanların arasında yalnız kalma duygusuyla ve toplumsal beklentiler karşısında kendi yerini bulamamakla ilişkilendirilir. Yeni bir işe, yeni bir okula ya da yeni bir şehre alışırken bu rüyanın sık görülmesi de bundandır: dışarıdaki harita değişmiştir, içerideki henüz yetişmemiştir. Rüyada birine yol sorduysanız, kime sorduğunuza da dikkat edin; o kişi çoğu zaman gündüz güvendiğiniz bir sesin yerini tutar.

Birini kaybetmek

Rüyada kalabalıkta birini kaybetmek ne anlama gelir?

Bir an önce elinizi tutan çocuk, eşiniz ya da arkadaşınız kalabalığın içinde yok olur; adını seslenirsiniz, ses kalabalıkta boğulur. Nablusi de İbn Sirin'e atfedilen Müntehab da birlikte yürüdüğünüz birinden ayrı düşmeyi ayrıca anmaz. Psikolojik açıdan bu rüya, bir ilişkide mesafenin arttığı, birine yetişememe ya da onu koruyamama kaygısının yoğunlaştığı dönemlerde görülebilir. Rüyada aradığınız kişi bazen gerçekten o kişidir, bazen de onunla birlikteyken olduğunuz halinizdir. Uyandıktan sonra o kişiye bir mesaj atma isteği duyuyorsanız, rüya size zaten bir şey söylemiştir.

Sizin rüyanız farklı mıydı? Dreamlock gerçekten gördüğünüz rüyayı okur →

Psikolojiye göre rüyada kaybolmak ne anlama gelir?

Psikologlar kaybolma rüyalarını çoğu zaman belirsizlik ve geçiş dönemleriyle ilişkilendirir. Yeni bir iş, bir taşınma, bir ayrılık ya da ne istediğini artık tam bilmemek: hepsi rüyada aynı sahneye dönüşebilir, yolu bulamayan bir insana. Kaybolmak burada bir başarısızlık değil, eski yönlerin artık geçmediği bir ara bölgenin işaretidir.

Jung'un çizgisindeki okuma, kaybolmayı bilinen dünyanın dışına adım atmak, ormana, karanlığa, tanınmayana girmek diye görür; masallardaki kahraman da yolunu kaybetmeden dönüşmez. Bu açıdan rüyada kaybolmak, rahatsız edici olsa da bir arayışın başlangıcı olabilir. Freud ise rüyaların gündüz bastırılan kaygıları sahneye koyduğunu düşünmüştü: kaybolma rüyası, gündüz kendinize itiraf etmediğiniz bir kararsızlığın gece aldığı biçim olabilir.

Rüyadaki duygu da en az mekân kadar önemlidir. Kaybolup panikle koşturmak ile kaybolduğunu bilip sakin sakin etrafa bakmak, aynı sahnenin iki çok farklı rüyasıdır. Birincisi çoğu zaman kontrolü yitirme korkusunu, ikincisi ise belirsizliğe alışmaya başlamış birinin dinginliğini anlatır. Bazı insanlar kaybolma rüyalarında tuhaf bir merak ve özgürlük de hisseder: hiçbir haritanın bağlamadığı bir yerde olmak, yükümlülüklerden bir an için kurtulmak gibi.

Pratik soru şudur: rüyada neyi arıyordunuz? Bir yeri mi, bir kişiyi mi, yoksa sadece çıkışı mı? Aranan şey, çoğu zaman kaybolmanın kendisinden daha çok şey anlatır. Kapalı kapılar ve açılmayı bekleyen yollar için anahtar rüyalarına bakmaya değer.

Üzerine düşünmeye değer bir soru

Şu sıralar hangi konuda haritanız eskidi ve yolu sormayı neden henüz göze almadınız?

---

Genel okuma bu kadarını söyler: kaybolmak, insanın doğrultusunun bulandığı anın imgesidir. Ama sizin yolunuz nerede silindi, ormanda mı, kendi sokağınızda mı, yoksa bir kalabalığın ortasında mı? Bunu bir sözlük bilemez; ancak rüyalarınız yan yana geldiğinde görünür. Dreamlock bunun için yapıldı: rüyanızı sesinizden dinler, bir karta ve bir resme çevirir ve kaybolma rüyalarının hangi dönemlerde geri döndüğünü zamanla gösterir. iPhone için App Store'da.