Gecenin üçünde kalbiniz çarparak uyanırsınız, oda bir an yabancıdır, rüya hâlâ dokunulacak kadar canlıdır. Her ne idiyse (kovalamaca, düşüş, sakin bir sesle verilen korkunç haber) bir rüyadan çok bir olay gibi hissettirdi.
Kabuslar, insanların en çok açıklanmasını ve en çok yok olmasını istediği rüyalardır. Dürüst haber, ikisi için de iyi: ne oldukları iyi anlaşılıyor ve ne işe yaradığı basit.
Kabus nedir? Kabus görmek nasıl bir şey?
Kabus, ayrı bir rüya türü değil. Sıradan rüya görmedir (duygu ve belleği ayıklayan aynı gece işi), zor malzemeyi sesi sonuna kadar açık işlemek. Rüya gören zihin ağır ve bitmemiş olanı alır ve ona bir hikâye verir; malzeme zorsa hikâye de zor olur. Psikologlar bunu çoğunlukla duygu sisteminin engebeli arazide işini yapması diye anlatır: arıza değil, çaba.
Bu çerçeve önemlidir, çünkü kabusun geride bıraktığı korkunun üstüne genellikle ikinci bir korku biner: bende ne var? Hemen hemen her zaman: hiçbir şey. Kabuslar neredeyse evrenseldir. En çok çocuklar görür, hemen herkes bazen görür ve hayatın stresli dönemleri onları güvenilir biçimde ortaya çıkarır. Kabus, zihninizin bir şey üzerinde çalıştığının kanıtıdır; zihinler bunun için vardır.
Kabuslar ayrıca akılda kalacak biçimde hile yapar. Sizi sahnenin ortasında uyandırdıkları için onları canlı ve yarım yakalarsınız; daha yumuşak rüyalar ise uykunun içinde hatırlanmadan çözülür. Güçlü duygu sonra imgeleri belleğe sabitler. Sonuç çarpık bir özet: çoğunlukla karanlık rüya gördüğünüzü hissedebilirsiniz; oysa yalnızca çoğunlukla karanlığı saklamışsınızdır.
Kabus neden görülür? Zor günler neden zor geceler getirir?
Rüyalar sizin malzemenizle çalışır; bu yüzden zor bir mevsim gece vardiyasında görünür; bu şaşırtıcı değil. Ama kabuslar daha mütevazı fiziksel hava durumlarını da izler. Bölünmüş ve düzensiz uyku rüyaları daha tuhaf ve yoğun yapar. Rüya sabaha doğru uzar ve canlanır; en kötü rüyaların çoğu zaman uyanmadan hemen önce gelmesinin nedeni budur. Geç saatte ağır bir yemek, yoğun bir film, gece yarısına kadar kaydırmak: hepsi gece vardiyasına son anda verilmiş ham maddedir.
Bu tuhaf biçimde rahatlatıcıdır. Bir dizi kötü gecenin çoğu zaman sıkıcı nedenleri olduğu, sıkıcı nedenlerin de sıkıcı ama işe yarar çözümleri olduğu anlamına gelir.
Kabus görmeye karşı gerçekte ne işe yarar?
Bunların hiçbiri dramatik değil, asıl nokta da bu.
Uykuyu düzenli tutun. Hafta sonları dahil düzenli yatış ve kalkış saatleri. Gece vardiyasını öngörülebilir bir program kadar yatıştıran şey yoktur; rüyaları telaşlı yapan şeyin çoğu düzensiz uykudan beslenir.
Bilerek yavaşlayın. Son saate daha düşük bir ses verin: loş ışık, akış yok, sizi ürkütmek için tasarlanmış hiçbir şey yok. Uykunun eşiğinden taşıdığınız şey, orantısız biçimde rüyada görülen şeydir.
Kabusu yazın, gündüz. Gecenin üçündeki kabus bütün odayı doldurur; sabah dokuzda, kendi el yazınızla aynı kabus, bir otoparkta kovalanmayla ilgili dört cümledir. Sayfaya dökmek onu başınıza gelen bir şeyden, bakabileceğiniz bir şeye taşır. Sabah hatırlamak zor kısımsa, rüyaları hatırlamak rehberi bunu anlatıyor.
Ona farklı bir son verin. Uyku araştırmacılarının en sık önerdiği teknik budur ve silahsız bırakacak kadar basittir: uyanıkken ve sakinken kabusu yeniden oynatın ve bilerek başka türlü bitmesini hayal edin. Kapı bir kumsala açılır. Kovalayan, dönüp yüzüne bakıldığında şaşkın bir kurye çıkar. Gündüz prova edilen yeni sürüm uykuya da sizinle gelmenin bir yolunu bulur; rüyalar, anlaşılan, yazı işleri önerisi kabul eder.
Ve bu konudaki her dürüst sayfada yer alması gereken tek düz cümle: kabuslar düzenli olarak uykunuzu ya da gündüzlerinizi mahvediyorsa, bunu güvendiğiniz biriyle konuşmaya değer; bir doktor da dahil.
Aynı kabus geri gelirse
Bazı kabuslar tek gecelik konuktur; bazıları geri gelir: aynı kovalamaca, aynı düşüş, aynı kayıp yeniden oynanır. Geri dönen bir kabus, geri dönen her rüyanın mantığını izler: uyanık hayatta geri dönüp duran çözülmemiş bir şeyi izler ve o durum yer değiştirince gevşeme eğilimindedir. Bu örüntünün kendi rehberi var: sürekli aynı rüyayı görmek. Kayıp rüyaları ise sayfayı doldurmaya yetecek kadar yaygın ve eski: rüyada ölüm görmek. Tekrar eden kabusların nedeni olabilecek imgeleri kendiniz karşılaştırmak isterseniz rüya sembolü bulucuya bakabilirsiniz.
Sayfadaki kabus daha küçüktür
Bütün bunların merkezindeki sessiz hile şu: kabus belirsizlikle ayakta kalır. İncelenmeden bırakıldığında bir ruh hâli olarak kalır: devasa, sözsüz, bu geceyi bekleyen. Yazıya dökülüp diğer rüyalarınızın arasına konduğunda, daha büyük, çoğunlukla daha tuhaf, çoğu zaman daha komik bir kaydın tek bir satırı olur ve gerçek boyutuna küçülür: bir rüya hayatındaki tek zor rüya.
Dreamlock'un kurulduğu ruh budur: rüyayı solmadan telefona mırıldanın, sabaha bir kart olur: temiz bir yeniden anlatım, bir resim, bulduğu semboller. Karanlık olanların üzerinde durmak için değil, onları ait oldukları yere koymak için: hiç korkutucu bir şey taşımayan o bütün gecelerin arasına.