Balık rüyasından çoğu kişi gülümseyerek uyanır. Türkçede “rüyada balık görmek kısmettir” sözünün bu kadar yerleşmiş olması boşuna değil: Nablusi de İbn Sirin'e atfedilen Müntehab da balığı çoğunlukla mal ve rızık diye okur. Yine de iki balık rüyası birbirine benzemez — ağla çekilenle elden kayan, tazesiyle kokmuşu aynı hükmü almaz; iki kitap da tam bu ayrımlardan okur.
| Rüyadaki balık | Klasik kitapların okuması | Kaynak |
|---|---|---|
| Büyük balık | Büyük, taze ve bol balık: mal ve ganimet, fayda ve hayır | Nablusi · Müntehab |
| Küçük balık | Dert ve hüzün; eti az, kılçığı çok olduğu için | Nablusi · Müntehab |
| Balık sürüsü | Sayısı bilinmeyen balık mal; sayısı bilinen balık kadınlar | Nablusi · Müntehab |
| Canlı balık | Canlı balık yemek: hükümranlık ve yüksek makam | Nablusi · Müntehab |
| Ölü balık | Denizin içinde ölü balık: tutmayan bir umut; suyun yüzünde ise işlerin kolaylaşması | Nablusi |
| Kokmuş balık | Helali bırakıp harama yönelmek | Nablusi |
| Balık tutmak | Berrak sudan rızık, bulanık sudan ağır kaygı | Nablusi · Müntehab |
| Balık yemek | Taze balık ganimet; tuzlu balıkta kitaplar ayrışır | Nablusi ↔ Müntehab (ayrışır) |
Rüya tabirlerinde balık neye işaret eder?
Türkçede tabir denince akla gelen iki klasik kitap, balık konusunda neredeyse aynı cümleyle başlar. Biri, Şamlı âlim Abdülganî en-Nablusî'nin 1659'da tamamladığı Taʿṭîrü'l-enâm'dır. Öteki, İbn Sirin'e atfedilen Müntehabü'l-kelâm'dır; bu atıf kabul görmez, kitap çok daha sonra derlenmiştir.
İki kitabın temel kuralı aynıdır: taze, büyük ve çok sayıda balık mal ve ganimettir; küçük balık ise dert. Nablusi bunun gerekçesini de verir: küçük balığın kılçığı etinden çoktur, yemesi zahmetlidir. Müntehab küçük balıkları küçük çocuklara benzetir — sevilen ama insana yük ve kaygı getiren.
Kitapların ikinci ölçüsü sayıdır. Nablusi'ye göre sayısı bilinen balıklar kadınlardır, sayılamayacak kadar çok balık ise mal. Tek bir balık bu yüzden iki kitapta da çoğu zaman bir kadın diye okunur. Üçüncü ölçü sudur: Nablusi de Müntehab da berrak sudan tutulan balığı rızık, bulanık sudan tutulanı ağır bir kaygı sayar.
Kitaplar her yerde anlaşmaz; en belirgin ayrılık tuzlu balıktadır, aşağıda ikisini yan yana gösteriyoruz. İnternetteki uzun listelerde geçen renkli balık, japon balığı, akvaryum ya da konuşan balık ise bu iki kitapta hiç geçmez. Gelenek rüyaları da üçe ayırır: sadık rüya, nefsin karışıklığından doğan rüya ve sıkıntı veren rüya — sonuncusunun anlatılmaması, üzerinde durulmaması öğütlenir.
Büyüklüğüne ve sayısına göre balık rüyaları
Aşağıdaki yorumlar klasik tabir kitaplarının ne dediğini aktarır; hiçbir rüya geleceği haber vermez.
Balığın boyu, klasik kitapların ilk baktığı ayrıntıdır; okumanın yönünü çoğu zaman o belirler.
Rüyada büyük balık görmek ne anlama gelir?

Suyun altında ağır ağır dönen iri bir balık, rüyanın bütün sahnesini doldurabilir. Nablusi büyük balık tutmayı fayda ve hayır olarak yorumlar; aynı maddede denizin ya da nehrin dibinde toplanmış, istenildiği gibi çıkarılan büyük taze balıkları bol ganimet diye anar. İbn Sirin'e atfedilen Müntehab balık maddesini aynı kuralla açar: taze, büyük ve çok sayıda balık, onu bulan için mal ve ganimettir. Burada iki kitap anlaşır; Nablusi ve Müntehab büyük balığı hayra yorar. Bugünün okuması büyüklükte meselenin ağırlığını görür: yüzeye yaklaşan şey küçük bir ayrıntı değil, hayatta yer tutacak bir fırsat ya da fark ediştir.
Sizin rüyanız farklı mıydı? Dreamlock gerçekten gördüğünüz rüyayı okur →
Rüyada küçük balık görmek ne anlama gelir?
Avuç içine sığan, gümüş gibi parlayan küçük balıklar çoğu kişiye sevimli gelir; klasik kitaplar ise onlara daha temkinli bakar. Nablusi büyük balıkları mal ve ganimet, küçükleri ise dert sayar ve gerekçesini de verir: küçük balığın kılçığı etinden çoktur. Nablusi bir teselli de ekler: büyüklü küçüklü karışık bir av zarar vermez, rızka işaret eder. İbn Sirin'e atfedilen Müntehab küçük balıkları, onları bulan için hüzün diye okur ve küçük çocuklara benzetir; tuzlanmış küçük balıkta da hiçbir hayır görmez. Nablusi ve Müntehab tek başına görülen küçük balığı şerre yorar. Psikolojik açıdan küçük balıklar, tek tek önemsiz ama toplandığında yoran gündelik kaygıları anlatabilir.
Rüyada balık sürüsü görmek ne anlama gelir?

Suyun içinde aynı anda dönen yüzlerce balık, bolluğun en tanıdık resimlerinden biridir. Nablusi burada sayıya bakar: rüya sahibinin sayısını bildiği balıklar kadınlardır, sayılamayacak kadar çok balık ise ganimet olarak alınan maldır. Aynı maddede bir kayıt daha düşer: pek çok balık, hesabı sorulmasından korkulan, yöneticiden gelen hoşa gitmeyen bir mal da olabilir. İbn Sirin'e atfedilen Müntehab'ın sonraki bölümü ise daha yalın konuşur: bir iki taze balık bir iki kadındır, balık çoğaldıkça da maldır. Yani Nablusi'de bolluğun bir gölgesi vardır, Müntehab'da yoktur. Psikolojik açıdan balık sürüsü, gerçek ya da umulan bereket dönemlerine eşlik eden bir imgedir.
Balığın durumuna göre
Balığın canlı mı, ölü mü, taze mi, kokmuş mu olduğu, kitaplarda okumayı bütünüyle değiştirebilir.
Rüyada canlı balık görmek ne anlama gelir?
Elinizde kıpırdayan, suyun damladığı canlı bir balık, rüyada şaşırtıcı derecede gerçek hissettirir. Klasik kitaplarda bu sahnenin en çarpıcı okuması, canlı balığı yemekle ilgilidir: Nablusi canlı balık yiyenin hükümranlığa, yüksek bir makama ulaştığını yazar. İbn Sirin'e atfedilen Müntehab aynı kısa okumayı verir: canlı balık yiyen hükümdarlığa erişir. Aynı maddelerde tek bir canlı, taze balık ayrı bir sahnedir: Nablusi onu bakire bir cariye, Müntehab bir bakire diye anar. Nablusi ve Müntehab bu sahneyi hayra yorar. Burada dikkat: kitapların okuması canlı balığı yemek üzerinedir, yalnızca görmek üzerine değil. Psikolojik açıdan canlı balık, henüz sıcaklığını ve hareketini yitirmemiş bir imkânı temsil edebilir.
Rüyada ölü balık görmek ne anlama gelir?

Suyun içinde kıpırtısız asılı duran ya da kıyıya vurmuş ölü balıklar, çoğu kişiyi tedirgin uyandırır. Nablusi bu sahneyi yere göre iki türlü okur: denizin içinde görülen ölü balık kötü bir işarettir ve özellikle yerine gelmeyecek bir umudu anlatır; suyun yüzünde yüzen balıkları ise işlerin kolaylaşması, gizli kalmış şeylerin ortaya çıkması diye yorumlar. İbn Sirin'e atfedilen Müntehab ölü balık için ayrı bir okuma vermez. Nablusi denizin içindeki ölü balığı şerre yorar. Psikolojik açıdan ölü balık, çoktan canlılığını yitirmiş bir planı ya da hevesi hâlâ elde tutup tutmadığınızı sorar.
Sizin rüyanız farklı mıydı? Dreamlock gerçekten gördüğünüz rüyayı okur →
Rüyada kokmuş balık görmek ne anlama gelir?
Kokusu rüyadan uyandıktan sonra bile burnunuzda kalan bozuk bir balık, en tiksindirici balık sahnelerindendir. Nablusi'nin kokmuş balık için verdiği okuma ahlaki bir terazidir: önünde güzel yemekler dururken kokmuş bir balığı yemeyi, helal olanı bir kenara bırakıp haram bir birlikteliğe yönelmek diye yorumlar. Yani kitapta belirleyici olan, bozuk olanın iyi olana tercih edilmesidir. İbn Sirin'e atfedilen Müntehab bu sahneyi ayrıca anmaz; aynı kitap yalnızca tuzlanmış küçük balıkta hayır olmadığını söyler. Psikolojik açıdan kokmuş balık, çoğu zaman "artık bu iş olmuyor" duygusunun imgesidir: zihin, bayatlamış olanı tanımıştır; rüyada balığı bırakabilmek sahnenin en umutlu hâlidir.
Balıkla yaptıklarınıza göre
Balığı tutmak, yemek, satın almak: kitaplar, rüya sahibinin balıkla ne yaptığına en az balığın kendisi kadar dikkat eder.
Rüyada balık tutmak ne anlama gelir?

Oltanın ucunda gerilen ip ya da ağın içinde çırpınan balıklar, en çok anlatılan balık rüyasıdır. Nablusi burada suya bakar: berrak sudan balık tutmak rızıktır ve doğacak bir çocuk varsa mutlu bir çocuktur; bulanık sudan balık tutmak ağır bir kaygıdır, bulanık bir kapta balık avlamakta ise hiç hayır yoktur. Kuru toprakta balık tutmayı büyük bir günah sayar. İbn Sirin'e atfedilen Müntehab neredeyse aynı sözlerle konuşur: bulanık sudan tutulan balık ağır kaygı, berrak sudan tutulan balık rızık ya da talihli bir oğuldur. Müntehab kuru toprakta balık tutmayı da günah diye okur, ama bazılarının bunu müjde saydığını not eder. Nablusi ve Müntehab berrak sudan balık tutmayı hayra yorar. Psikolojik açıdan balık tutmak, uzun süredir çevresinde dolandığınız bir düşünceyi sonunda yakalamaktır.
Sizin rüyanız farklı mıydı? Dreamlock gerçekten gördüğünüz rüyayı okur →
Rüyada balık yemek ne anlama gelir?
Bir sofrada kızarmış balık, bir kıyıda ızgara, bazen de elden ele dolaşan tuzlu balık: yemek sahnesi, kitapların en ince ayrım yaptığı yerdir. Nablusi sudan canlı çıkarılıp yenen balığı fayda sayar; tuzlu balık yemeyi zahmet ve sıkıntı diye yorumlar ama tuzlu balığın kalıcı mal olduğunu söyleyenlerin görüşünü de kaydeder; kızarmış balığı ise kabul olmuş bir dua olarak okur. İbn Sirin'e atfedilen Müntehab taze balık yemeyi, balık av gibi tutulduğu için ganimet ve hayır sayar; tuzlu balığı kaygı diye okur ama bazı kişilerin mizacının bunu tersine çevirdiğini yazar. Kitap ızgara taze balığı da Hz. İsa'ya indirilen sofraya benzetir; kısacası Müntehab taze balık yemeyi hayra yorar. Psikolojik açıdan yemek, bir şeyi içine almaktır: bir fırsatı gerçekten sahiplenmek.
Rüyada balık satın almak ne anlama gelir?
Tezgâhın başında pazarlık etmek, balıkçının kâğıda sardığı balığı eve götürmek: gündelik bir sahne, ama kitaplarda beklenmedik bir okuması vardır. Nablusi balıkçıdan bir balık satın almayı, bir cariye edinmek ya da bir kadınla evlenmek diye yorumlar. Bunun mantığı kitabın sembol dilindedir: tek bir balık çoğu zaman bir kadındır, onu satın almak da ona kavuşmaktır. Nablusi bu sahneyi hayra yorar. İbn Sirin'e atfedilen Müntehab balık satın almayı ayrıca anmaz. Bugünün okuması sahneye daha sade bakar: satın almak, bir şeyi bilerek, bedelini ödeyerek hayatınıza almaktır — bir karar, bir bağlılık, belki de uzun süredir ertelenen bir adım.
Rüyada balık satmak ne anlama gelir?
Bir pazar tezgâhında, kasalar dolusu balığın başında müşteri beklemek: bu da sorulan balık sahnelerinden biridir. Klasik tabir kitapları balık satmak hakkında bir şey söylemez: ne Nablusi ne de İbn Sirin'e atfedilen Müntehab bu sahneyi anar; internetteki "satmak = kısmeti kaçırmak" gibi okumaların kaynağı bu iki kitap değildir. Psikolojik açıdan satmak, elinizdeki bir şeyi başkasına devretmektir: bir emeğin karşılığını almak, bir fikri paylaşmak, ya da tutmaya artık gücünüzün yetmediği bir şeyden vazgeçmek. Uyandığınızda içinizde kalan duygu — hafiflik mi, kayıp mı — sahnenin yönünü gösterir.
Rüyada balık kesmek ne anlama gelir?
Mutfak tezgâhında balık temizlemek, pullarını kazımak, bıçakla bölmek: çoğu kişi bu rüyayı ellerindeki kokuyla birlikte hatırlar. Klasik tabir kitapları balık kesmek ya da temizlemek hakkında bir şey söylemez; Nablusi'nin de İbn Sirin'e atfedilen Müntehab'ın da balık maddesinde bu sahne yoktur. Psikolojik açıdan kesmek ve temizlemek hazırlık işidir: elinize geçen bir şeyi kullanılır hâle getirmek, bir fırsatın zahmetli ama gerekli kısmıyla uğraşmak. Rüyada bu işten tiksindiyseniz ya da keyif aldıysanız, bu da o hazırlığa nasıl baktığınızı anlatabilir.
Balığı gördüğünüz yere göre
Rüyada yatakta balık görmek ne anlama gelir?
Çarşafların arasında soğuk ve ıslak bir balık bulmak, rüyanın tuhaflığıyla akılda kalan sahnelerdendir. Nablusi bu sahneye iki kişi için ağır bir okuma verir: yatağında balık gören, denizde yolculuk eden biriyse yolda sıkıntı görür ve boğulmaktan korkar; hastaysa ağrısı artar. Kitap okumayı bu iki durumla sınırlar; ne yolda ne hasta olan biri için bir şey söylemez. Nablusi bu sahneyi yalnız bu iki kişi için şerre yorar. Biz bunu bir tarih kaydı olarak aktarıyoruz; hiçbir rüya bir hastalığı ya da bir kazayı haber vermez. Psikolojik açıdan yataktaki balık, dinlenilmesi gereken yere sızmış bir huzursuzluğu, belki de uykuya taşınan bir iş kaygısını anlatabilir.
Psikolojiye göre rüyada balık görmek ne anlama gelir?
Psikologların balık için kullandığı görüntü nettir: derin sudan yüzeye çıkan içerik. Jung suyu çoğu zaman bilinçdışının imgesi olarak okumuştu; o sudan çıkan canlılar da farkındalığın hemen altından yükselen fikirler, duygular, neredeyse yakalanabilir hatıralardır. Balık bu yüzden zihinde "az kaldı" hissinin resmidir. Balığı tutmak bir kavrayışın sonunda ele geçmesiyle, elden kayıp giden balık da bir türlü toparlanamayan o düşünceyle örtüşme eğilimindedir.
Bolluk sahneleri — sürüyle balık, dolu bir ağ — çoğu zaman gerçek ya da umulan bereket dönemlerine eşlik eder. Balığı uzaktan izlemekle tutmaya davranmak da ayrı sahnelerdir: biri bir düşünceyi tanımak, öteki onu sahiplenmektir. Rüyadaki suya da bakın: berrak mıydı, bulanık mı? Klasik kitapların suya verdiği önem, bugünün okumasına da uyar; zihninizin o haftaki hâli çoğu zaman o suda görünür. Deniz rüyalarında da aynı soru döner: yüzeyin altında ne kıpırdıyor?
Üzerine düşünmeye değer bir soru
Şu günlerde zihninizin derinliğinden yüzeye çıkmaya çalışan ama henüz tutamadığınız şey ne — bir karar mı, bir duygu mu, yarım kalmış bir fikir mi?
Balığın kitaplardaki okuması cömert, ama genel. Sizin balığınızın neden hep maaş gününden önce göründüğünü ya da neden bir türlü tutulamadığını ancak rüyalarınızı yan yana koyunca görürsünüz. Dreamlock bunun için var: yarı uykulu bir ses kaydını sabaha bir rüya kartına ve resme çevirir, sembollerinizi sayar; “balık en son hangi rüyamdaydı?” diye sorduğunuzda cevabı kendi kayıtlarınızdan getirir. iPhone için App Store'da.
